عز الدين حسينى زنجانى

191

حكمت فاطمى (تلخيص شرح خطبه حضرت زهرا ع) (فارسى)

چند اشكال در مورد قصاص و پاسخ آن 1 . تشريع قصاص عملى مانند عمل نابخردانهء جانى است . نزد عقل تكرار عمل جاهلانه بيشتر محكوم است . پاسخ : با دقت در مقدمهء پيشين معلوم مىشود كه قصاص تكرار همان عمل نيست ؛ بلكه از لحاظ مبدأ و خود فعل و غرض و غايت ، دو عمل است كه با هم فرق روشنى دارند . مبدأ خيانت عبارت از قوهء غضب است كه نقطهء اشتراك انسان و درندگان است و شخص جانى تحت تأثير قوهء غضب ، بدون رعايت فرمان قوه عاقله به جنايت مبادرت نموده است ؛ اما قصاص از قوهء عاقله فرمان مىگيرد و عقل براى استقرار نظم و امنيت در جامعه و بر طرف ساختن هرج و مرج اجتماع و حفظ احترام جان افراد ، حكم قصاص را صادر مىنمايد . در غايت و انگيزه نيز با هم تفاوت دارند ؛ زيرا جانى براى تسكين غضب به جنايت اقدام مىنمايد ولى انگيزهء قصاص استقرار نظم و برقرارى تعادل در سطح اجتماع است ، چون افعال انسان بدون قصد و نيت صورت نمىگيرد و در انجام عمل قصدها متفاوت است و تكرارى نيست . 2 . قصاص ، ناشى از غريزهء انتقام‌جويى و قساوت است و انتقام‌جويى خوىِ ناپسند حيوانى است . پاسخ : قصاص به منظور حفظ و صيانت از آنچه حيات اجتماعى را به مخاطره انداخته ، است و از تصويب عقل و حكم عملى آن نشأت مىگيرد ؛ بر خلاف جنايت كه امرى شخصى و براى فرو نشاندن آتش غضب است .